Biologia lasu – czym jest?

Biologia lasu to dziedzina wiedzy badająca najbardziej zróżnicowane i najwyżej uorganizowane lądowe układy przyrodnicze, jakimi są lasy. Las definiowany jest jako układ (sieć) połączonych wielostronnymi powiązaniami organizmów i współoddziałujących procesów. Poza klasycznymi relacjami troficznymi, (krążenie materii, przepływ energii, sieci pokarmowe), badane są też zależności strukturalne, a więc wytwarzanie siedlisk (np. współzależność dziupli i organizmów z nimi powiązanych) oraz oddziaływania typu komunikacyjnego (sieci informacyjne). Analizy obejmują zjawiska zachodzące w różnych skalach przestrzenno-czasowych, od krótkotrwałych interakcji behawioralnych między pojedynczymi organizmami, po zmiany zachodzące w skali kontynentów na przestrzeni wielu wieków. Zrozumienie powiązań biologicznych w lasach wymaga integracji podejść wielu dyscyplin biologicznych (ekologia, etologia, fizjologia, ewolucjonizm, biogeografia). Poświęcona głównie badaniom podstawowym biologia lasu jest dziedziną komplementarną do podejścia utylitarnego, dominującego w naukach leśnych. Wyniki jej badań dostarczają koniecznego punktu odniesienia dla badań stosowanych (użytkowanie zasobów leśnych) oraz ochrony lasów, zachowania ich biologicznego bogactwa.

 

Biologia lasu – dlaczego potrzebna?

Badania naukowe w lasach są prowadzone przez różne jednostki badawcze i są bardzo rozproszone, a jednocześnie zdominowane przez potrzeby gospodarki. Różne aspekty funkcjonowania lasów badane są głównie na wydziałach leśnych, kształcących specjalistów od gospodarczego wykorzystania lasu. Taki utylitarny stosunek do lasów na tyle zdominował podejście do ich badań, że dotąd nie wykształciła się dyscyplina biologiczna, zajmująca się badaniem lasu jako skomplikowanego układu biologicznego. Nie istnieją płaszczyzny wymiany myśli, nie ma seminariów, forów czy towarzystw naukowych biologii lasu. Nie istnieją też czasopisma naukowe poświęcone tej problematyce. Takie rozdrobnienie wysiłków powoduje, że nie widać „lasu spoza drzew”, że rozumiejąc pewne fragmenty, nie jesteśmy w stanie dokonać syntezy.
Utworzenie Pracowni Biologii Lasu na Uniwersytecie Wrocławskim jest pierwszym krokiem w kierunku stworzenia i wypromowania Biologii Lasu jako nowej dyscypliny biologicznej. Obiektem jej badań mają być lasy, a celem badanie i zrozumienie interakcji biologicznych w nich zachodzących. Ma być to dziedzina poświęcona głównie badaniom podstawowym, komplementarna do utylitarnego podejścia dominującego w naukach leśnych. Jej wyniki dostarczać będą wzorców dla działań gospodarczych. Stanowić też będą podstawę planowania działań na rzecz ochrony przyrody w lasach.